ตลาดผักออร์แกนิคในฮ่องกง

111

ปัจจุบันคนฮ่องกงตื่นตัวและหันมาดูแลใส่ใจสุขภาพกันมากขึ้น สินค้าออร์แกนิคจึงกลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับคนฮ่องกงที่รักสุขภาพและมีกำลังซื้อเพียงพอที่จะบริโภคสินค้าออร์แกนิคเพื่อให้แน่ใจว่าเป็นสินค้าอาหารที่ปราศจากสารเคมีหรือสิ่งปนเปื้อนต่าง ๆ สินค้าออร์แกนิคส่วนใหญ่จะมีราคาสูงกว่าสินค้าชนิดเดียวกันที่ไม่ใช่ออร์แกนิคอยู่พอสมควร เนื่องจากมีกระบวนการผลิตที่มีความละเอียดและระยะเวลาในการผลิตค่อนข้างนานกว่าจะสามารถนำมาจำหน่ายในท้องตลาดได้ วันนี้บีไอซีจึงเสนอข้อมูลเกี่ยวกับสินค้าผักออร์แกนิคและหน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลตลาดสินค้าออร์แกนิคในฮ่องกงให้ผู้อ่านได้ทราบ

ผักออร์แกนิคคืออะไร?

ผักออร์แกนิคหรือในภาษาไทยเรียกว่าผักอินทรีย์ เป็นพืชผักที่ผลิตจากธรรมชาติโดยไม่มีการใช้สารเคมีใด ๆ เสมือนกับการเติบโตขึ้นมาเองจากธรรมชาติ ด้วยกระบวนการผลิตที่ค่อนข้างพิถีพิถันตั้งแต่การเตรียมดินการปลูกตามฤดูกาล การหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีรวมทั้งการเก็บเกี่ยว การบรรจุภัณฑ์และการขนส่งที่ต้องเน้นความสดใหม่เสมอจึงทำให้สินค้าออร์แกนิคมีราคาแพง

ธุรกิจฟาร์มผักออร์แกนิคในฮ่องกง

แม้ว่าฮ่องกงจะมีพื้นที่ไม่มากนัก แต่ก็ยังมีพื้นที่บางส่วนที่สามารถทำการเพาะปลูกขนาดย่อมได้ โดยในปี 2559 ฮ่องกงมีฟาร์มผักออร์แกนิคที่จดทะเบียนไว้กับ Agriculture, Fisheries and Conservation Department ฮ่องกงไว้แล้วจำนวน 556 ราย โดยพื้นที่ของการทำฟาร์มออร์แกนิคส่วนใหญ่จะตั้งอยู่ในเขต New Territories แม้ว่าปัจจุบันทางการฮ่องกงยังไม่มีกฎหมายที่ชัดเจนเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ออร์แกนิค ในปี 2543 ทางการฮ่องกงได้ประกาศให้มีโครงการ Voluntary Organic Farming Conversion Scheme เพื่อให้ชาวสวนผักและผลไม้ที่สนใจปลูกและขายพืชผลเกษตรอินทรีย์สามารถมาขอขึ้นทะเบียนเพื่อรับคำแนะนำได้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย โดยโครงการดังกล่าวอยู่ภายใต้การดูแลของ Agriculture, Fisheries and Conservation Department ฮ่องกง อย่างไรก็ดี หน่วยงานดังกล่าวไม่มีหน้าที่ในการออกใบรับรองมาตรฐานออร์แกนิคแก่สินค้า แต่ทำหน้าที่เพียงให้คำแนะนำปรึกษาแก่ผู้สนใจทำธุรกิจฟาร์มออร์แกนิค

ฮ่องกงยังมีหน่วยงานที่สำคัญในการสนับสนุนสินค้าผักและผลไม้ออร์แกนิคในฮ่องกง คือ Hong Kong Organic Resource Center (HKORC) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่อยู่ภายใต้การสนับสนุนจาก Baptist University โดยมี Professor Jonathan Wong Woon-chung เป็นผู้อำนวยการบริหารจัดการและดูแลศูนย์ออร์แกนิค โดยศูนย์ดังกล่าวทำหน้าที่ให้ความรู้ความเข้าใจในการปลูกและดูแลพืชผลเกษตรอินทรีย์แก่เจ้าของฟาร์มออร์แกนิคทั่วไปที่สนใจเข้าร่วมการรับรองมาตรฐานออร์แกนิค

ในปี 2547 HKORC ได้รับการรับรองมาตรฐานจากสหพันธ์เกษตรอินทรีย์นานาชาติ International Federation of Organic Agriculture Movement (IFOAM) จากสหรัฐอเมริกา และในปีเดียวกัน HKORC ก็ได้จัดตั้งระบบงานเกษตรอินทรีย์เพื่อให้บริการรับรองมาตรฐานสินค้าออร์แกนิค โดย HKORC จะทำการสำรวจตรวจสอบกระบวนการผลิตและให้ความรู้เพิ่มเติมแก่ผู้ประกอบการออร์แกนิค จากนั้นจะประเมินผลเพื่อออกใบรับรองมาตรฐานออร์แกนิคต่อไป นอกจากนี้ HKORC ยังมีเจ้าหน้าที่ภาคสนามที่ออกตรวจสอบตลาดสินค้าออร์แกนิคว่าดำเนินการตามมาตรฐานหรือไม่ หากไม่เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดเจ้าหน้าที่จะดำเนินการเพิกถอนใบรับรองมาตรฐานที่ร้านค้าได้รับในทันที ปัจจุบัน HKORC ได้ออกใบรับรองมาตรฐานออร์แกนิคให้แก่ผู้ประกอบการฟาร์มออร์แกนิคแล้วจำนวน 140 รายในฮ่องกง

การรับรองมาตรฐานออร์แกนิคของ HKORC

การรับรองมาตรฐานออร์แกนิคของ HKORC แบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลักดังนี้

(1) การเพาะปลูกพืชผลเกษตรอินทรีย์ ซึ่งกระบวนการต่าง ๆ ต้องเป็นไปตามวิธีทางการเกษตรอินทรีย์ตั้งแต่การใช้ปุ๋ยธรรมชาติในดิน มีการบำรุงรักษาดิน มีอากาศ ความชื้น น้ำ และอื่น ๆ ซึ่งเป็นปัจจัยหลักให้พืชผลออร์แกนิค เจริญเติบโตขึ้นมาให้เหมือนธรรมชาติมากที่สุด

(2) การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ต้องอยู่บนพื้นฐานของระบบนิเวศที่หมุนเวียนไม่หยุดนิ่งและต้องรักษาความสมดุลของระบบนิเวศในน้ำและไม่มีการใช้สารเคมีในการผลิตสัตว์น้ำ

(3) การผลิตสินค้าเกษตรอินทรีย์ กระบวนการผลิตทุกขั้นตอนต้องอยู่ภายใต้มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ เริ่มจากการใช้วัตถุดิบเกษตรอินทรีย์ในการปรุงอาหารไปจนถึงการบรรจุอาหารลงในบรรจุภัณฑ์เพื่อจัดจำหน่าย

ตรามาตรฐานสินค้าออร์แกนิคของ HKORC

การรับรองมาตรฐานสินค้าออร์แกนิคจะแบ่งออกเป็นประเภทต่าง ๆ ตามสัดส่วนของวัตถุดิบและส่วนผสม ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ดังนี้

(1) การผลิตหรือสินค้าที่มีสัดส่วนของส่วนผสมออร์แกนิคไม่น้อยกว่า 95 %

(2) แหล่งการผลิตที่กำลังปรับสภาพให้เป็นเกษตรอินทรีย์

(3) การผลิตหรือสินค้าที่มีสัดส่วนของส่วนผสมออร์แกนิคไม่น้อยกว่า 70 % แต่ไม่เกิน 95 %

การรับรองมาตรฐานสินค้าออร์แกนิคในฮ่องกง

ปัจจุบันฮ่องกงมี 2 หน่วยงานที่เปิดบริการรับรองมาตรฐานสินค้าออร์แกนิค คือ (1) Hong Kong Organic Resource Center (HKORC) และ (2) Hong Kong Organic Certification Center (HKOCC) ทั้ง 2 หน่วยงานเป็นหน่วยงานอิสระที่ให้บริการออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าออร์แกนิคให้กับผู้ประกอบการที่สนใจทั่วไป โดยปัจจุบัน HKORC ได้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าออร์แกนิคให้แก่ผู้ประกอบการแล้วจำนวน 140 ราย และผู้ประกอบการส่วนใหญ่นั้นประกอบธุรกิจประเภทเพาะปลูกพืชผลเกษตรอินทรีย์ ที่เหลือจะประกอบธุรกิจประเภทเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแบบเกษตรอินทรีย์และการผลิตอาหารออร์แกนิค ส่วน HKOCC นั้นจะออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าอาหารออร์แกนิคให้แก่สมาชิกที่ดำเนินธุรกิจฟาร์มออร์แกนิคในจีนเป็นส่วนใหญ่ โดยปัจจุบันมีจำนวนสมาชิกทั้งสิ้น 22 ราย

ภาพรวมของตลาดสินค้าออร์แกนิคในฮ่องกง

จากผลสำรวจความคิดเห็นของผู้บริโภคต่อผลิตภัณฑ์อาหารออร์แกนิคของ HKORC ในปี 2555 พบว่า 60 % ของผู้ตอบแบบสอบถามทั้งหมดจำนวน 616 ราย ได้เคยซื้อสินค้าอาหารออร์แกนิค โดยมี 30 % จับจ่ายสินค้าอาหารออร์แกนิคอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้งและมี 3 % ที่ซื้อสินค้าอาหารออร์แกนิคเป็นประจำทุกวัน ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับผลสำรวจเดิมในปี 2551 พบว่ามีการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นโดยมีอัตราการจับจ่ายสินค้าอาหารออร์แกนิคเติบโต 1% ส่วนผู้บริโภคสินค้าอาหารออร์แกนิค 16.2 % จะมีค่าใช้จ่ายสำหรับการซื้อสินค้าอาหารออร์แกนิค ต่อเดือนมากกว่า 500 ดอลลาร์ฮ่องกง จากผลสำรวจดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าแนวโน้มการเติบโตของตลาดสินค้าออร์แกนิคนั้นสูงขึ้นจากการสำรวจครั้งก่อนถึง 9 % แม้จะไม่มากนักแต่ก็นับเป็นสัญญาณที่ดีของตลาดการค้าอาหารออร์แกนิคในฮ่องกง

ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์พืชผลเกษตรอินทรีย์เป็นที่นิยมมากที่สุดในฮ่องกงรองลงมาคืออาหารออร์แกนิคสำหรับเด็กอ่อน เมล็ดธัญพืช ผลิตภัณฑ์นมถั่วเหลืองออร์แกนิคและผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ออร์แกนิค พืชผลเกษตรอินทรีย์ส่วนใหญ่ที่ปลูกในฮ่องกงจะเป็นการปลูกเองในท้องถิ่น ส่วนสินค้าออร์แกนิคชนิดบรรจุสำเร็จโดยมากจะเป็นสินค้านำเข้าจากต่างประเทศ อาทิ ยุโรป ออสเตรเลีย และสหรัฐอเมริกา

กฎหมายและข้อบังคับเกี่ยวกับสินค้าอาหารออร์แกนิคในฮ่องกง

การขายสินค้าอาหารออร์แกนิคในฮ่องกงนั้นไม่จำเป็นต้องผ่านการรับรองผลิตภัณฑ์จากหน่วยงานทางการของฮ่องกง แต่จำเป็นต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขของสินค้าประเภทอาหารทั่วไปที่มี Center for Food Safety (CFS) ฮ่องกงคอยกำกับดูแลอยู่ อย่างไรก็ดี การรับรองมาตรฐานออร์แกนิคจาก HKORC และ HKOCC นั้นไม่ได้เป็นกฎหมายบังคับ แต่เป็นเพียงการรับรองคุณภาพโดยสถาบันที่มีความน่าเชื่อที่จะช่วยสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภคว่าผลิตภัณฑ์นั้น ๆ ได้ผ่านการรับรองจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในฮ่องกงแล้ว สำหรับผู้ประกอบการไทยที่สนใจสามารถศึกษารายละเอียดข้อมูลเกี่ยวกับการรับรองมาตรฐานออร์แกนิคได้ที่เว็บไซต์ Hong Kong Organic Resource Centre Certification Limited http://www.hkorc-cert.org/english/eapply.htm

ทั้งนี้ ในปี 2557 ภาพรวมตลาดสินค้าออร์แกนิคในไทยมีมูลค่ารวม 2,331.55 ล้านบาท โดยมีมูลค่าการส่งออกรวม 1,1817.10 ล้านบาท คิดเป็น 77.9 %

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน ณ เมืองฮ่องกง เห็นว่าสินค้าออร์แกนิคมีกระบวนการผลิตที่พิถีพิถัน มีต้นทุนการผลิตที่สูงและมีข้อจำกัดในการควบคุมคุณภาพจึงทำให้ผู้ผลิตไม่สามารถผลิตสินค้าออร์แกนิคได้ในปริมาณมาก ๆ เช่นเดียวกับการผลิตสินค้าในอุตสาหกรรมทั่วไปจึงทำให้สินค้ามีราคาแพงกว่าสินค้าที่มิใช่ออร์แกนิคอยู่มาก ดังนั้น บีไอซีขอแนะนำให้ผู้ประกอบการไทยที่สนใจส่งออกสินค้าอาหารออร์แกนิคศึกษา
ตลาดและให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับรายละเอียดของสินค้าแก่ผู้บริโภคเพื่อให้ผู้บริโภคมีความมั่นใจในคุณภาพและยินยอมที่จะใช้จ่ายเงินจำนวนมากกว่าเพื่อบริโภคสินค้าที่ดีต่อสุขภาพ

แม้ว่าทางการฮ่องกงจะไม่ได้มีกฎหมายบังคับในส่วนของการรับรองมาตรฐานของสินค้าออร์แกนิค แต่ทางการฮ่องกงมีกฎหมายข้อบังคับเกี่ยวกับความปลอดภัยทางอาหารบังคับใช้อยู่อย่างเคร่งครัด ดังนั้น ผู้ประกอบการไทยยังคงต้องใช้ความระมัดระวังและใส่ใจในคุณภาพของผลิตภัณฑ์อาหารที่ส่งออกมาขายยังฮ่องกงเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการถูกระงับการจำหน่ายสินค้าซึ่งอาจสร้างความเสียหายทางการค้าโดยไม่จำเป็น